Phụng Vụ Cát Minh

Chân phước Aloysius Rabatà, O.Carm.
Linh mục

Thông tin về Chân phước Aloysius Rabatà đến từ các lời chứng được thu thập cho Hồ sơ của tiến trình giáo phận năm 1533 nhằm phong chân phước cho ngài. Như có thể dự đoán, các hồ sơ này chứa đựng những chi tiết về tính cách, các công việc ngài thực hiện, cái chết của ngài, cũng như ngoại hình và thói quen ăn uống của ngài. Năm trong số mười một nhân chứng đã từng quen biết trực tiếp Chân phước, nên các thông tin được xem là khá chính xác. Những tác phẩm hạnh tích về sau phần lớn chỉ lặp lại các thông tin ấy và thêm vào một số chi tiết kém chắc chắn hơn về độ xác thực.

Nơi sinh và ngày sinh của ngài vẫn còn gây tranh luận. Phần lớn cho rằng ngài sinh tại Erice (Sicily) năm 1443, dù có một nguồn lại ghi là Trapani. Một nhân chứng khác nói nơi sinh của ngài là Monte S. Giuliano. Thực ra, đây được xem là giả thuyết có khả năng cao nhất, vì ngay phần tiêu đề của Hồ sơ cũng nhắc đến thị trấn này.

Các tài liệu cho thấy Chân phước Luigi là bề trên cộng đoàn Dòng Cát Minh tại nhà thờ Thánh Michele ở Randazzo. Thị trấn này nằm gần Catania, Sicily, dưới chân núi lửa Etna. Tại đây, ngài chuyên chăm cử hành Thánh lễ và giải tội cho các tín hữu. Ngài nổi tiếng là người biết cảnh báo, sửa dạy và đưa ra lời khuyên cho người khác. Người ta mô tả ngài như một con người sống đời khổ hạnh và chay tịnh, đến nỗi được nhớ đến với thân hình gầy gò, khuôn mặt xanh xao và đôi mắt hõm sâu.

Trong những chuyến đi khất thực, ngài thường đem phân phát cho người nghèo cả số tiền xin được lẫn bánh mì thu góp cho cộng đoàn. Có lần vào dịp Phục Sinh, trong khi các tu sĩ Cát Minh khác dùng thịt, ngài vẫn giữ thói quen chỉ ăn bánh mì. Ngay cả lúc hấp hối, ngài cũng từ chối nhận “bánh ngọt và những món giúp bồi dưỡng” mà một số phụ nữ mang đến cho mình.

Chân phước Rabatà được mô tả là người nhẫn nại, hiền hòa và không bao giờ nóng giận. Theo lời kể của hai nhân chứng, khi Chân phước Luigi đang đi quyên góp cho cây nến Phục Sinh thì có một người nguyền rủa và lăng mạ ngài. Trái lại, Luigi đã tỏ ra vô cùng kiên nhẫn và khiêm nhường, cố gắng làm dịu người ấy, thậm chí còn đề nghị cho ông ta số tiền mà ngài đã quyên được. Các nữ tu Cát Minh đôi khi cũng chế nhạo Luigi vì lối sống đơn sơ và nghèo khó của ngài, gọi ngài là “bẩn thỉu,” “tầm thường,” và chuyên chăm lo cho gà vịt — những lời xúc phạm mà ngài không đáp trả hoặc đón nhận với lòng khiêm nhường. Ngài cũng chịu những lời tương tự từ chính các thành viên trong cộng đoàn mình, nhưng luôn kiên nhẫn chịu đựng mọi điều tiêu cực ấy.

Chân phước Luigi thường xuyên đi khất thực cho đan viện. Ngoài việc hằng ngày xin bánh mì cho cộng đoàn, ngài còn lui tới cả những khu vực xa xôi nhất của thành phố. Ngài cũng chuyên lo quyên góp tiền cho các nhu cầu phụng vụ. Chính trong một chuyến đi như thế mà ngài đã bị sát hại. Có vẻ như trong thời gian ấy Chân phước thường cưỡi một con vật để di chuyển, vì Rabatà từng nói rằng vết thương của mình là do té khỏi con la.

Từ các lời chứng, có thể thấy Chân phước thường dùng câu “A laudi Dio” (“Ngợi khen Thiên Chúa”), như dấu chỉ lòng khiêm nhường của ngài. Rõ ràng, mối bận tâm hàng đầu của cha Rabatà là đời sống thiêng liêng, và mọi hành động của ngài đều phát xuất từ linh đạo sâu xa ấy. Một câu chuyện kể rằng cha Rabatà thường xuyên đến, ngay cả trong thời tiết tồi tệ nhất, xưởng làm việc của một người chuyên đo và chiết rượu vào chai. Chân phước Luigi cố gắng thuyết phục người này tha món nợ cho một người khác không thể trả nổi. Điều ngài lo lắng nhất là con nợ có thể chết trước khi trả xong nợ, từ đó làm tổn hại phần rỗi linh hồn mình. Cuối cùng, nhờ sự kiên trì và nài nỉ của cha Rabatà, người kia đã chấp thuận.

Khi đọc các lời chứng khác nhau trong Hồ sơ năm 1533, người ta thấy rõ Luigi Rabatà đã được xem là một con người cực kỳ nhân đức và là một vị thánh ngay từ lúc còn sống. Thật vậy, có rất nhiều nhắc đến “sự thánh thiện” của ngài và đời sống đầy chay tịnh cùng các việc bác ái của ngài. Dù mục đích của các bản khai là nhằm xác nhận sự thánh thiện của cuộc đời cha Rabatà, điều đó không làm chúng kém xác thực hơn. Chúng cho thấy những người từng chứng kiến đời sống của ngài — dù có thể khác nhau đôi chút về quan điểm hay mức độ xác tín — đều tin rằng ngài là người thánh thiện. Sự xác tín rộng khắp ấy còn được chứng minh qua lòng sùng kính nở rộ nơi mộ phần của cha Rabatà ngay sau khi ngài qua đời.

Một trong những công việc đáng chú ý nhất mà Chân phước Luigi thực hiện cho cộng đồng là xây dựng một con đường dẫn từ Randazzo đến tu viện Cát Minh nằm ngoài tường thành. Sáu trong số mười một nhân chứng nhắc đến công trình này, cho thấy ảnh hưởng rất lớn của nó đối với dân chúng địa phương. Rabatà quyết định cần mở con đường mới để thay thế hai con đường cũ, vì trên những con đường ấy đàn ông thường quấy rối và xúc phạm các phụ nữ đến viếng tu viện Cát Minh. Những con đường cũ cũng dài và khó đi. Theo lời các nhân chứng, con đường mới chủ yếu được chính cha Rabatà xây dựng. Ngài mời gọi người khác giúp đỡ và họ thường sẵn lòng cộng tác, nhưng chính cha Rabatà vẫn đích thân vác những tảng đá xây dựng trên vai mình. Ngài dấn thân đến mức có nhân chứng kể rằng ngài chỉ ngưng công việc để dâng lễ và đọc Kinh Phụng vụ.

Công trình bao gồm việc làm đường, xây tường, và dọn quang khu vực trước nhà thờ và tu viện. Con đường mới rộng rãi và thoáng đãng, giúp các phụ nữ tránh khỏi nguy cơ gặp phải “những sự việc bất xứng.”

Một yếu tố rất quan trọng trong tiến trình năm 1533 là cái chết của Chân phước do một “bolzone” (một loại tên đầu tù bắn từ nỏ). Sáu nhân chứng trong Hồ sơ cung cấp những lời khai khá dài và tương tự nhau. Theo họ, cái chết của ngài bắt nguồn từ một cú đánh vào trán bằng bolzone khi ngài đang đi khất thực ngoài tu viện. Vết thương do mũi tên gây ra khiến ngài đau yếu cho đến cuối đời. Có những ngày ngài chỉ nằm liệt giường, xen kẽ với những ngày cố gắng gượng dậy để tham gia các việc phụng vụ trong nhà thờ.

Động cơ của vụ tấn công dường như xuất phát từ lòng ghen ghét và sự trả đũa vì cha Rabatà đã quở trách nhiều người. Nhiều người yêu cầu Chân phước chỉ ra thủ phạm, nhưng vì sợ người ấy bị kết án hoặc trừng phạt, cha Rabatà đã giữ im lặng. Ngài nói rằng mình bị té ngã, nhưng một bác sĩ xác nhận rằng vết thương trên đầu là do mũi tên gây ra. Một số nhân chứng không nhắc đến việc cha Rabatà cố che giấu sự việc như do tai nạn, nhưng nhấn mạnh việc ngài từ chối nêu tên hung thủ. Có nhân chứng kể rằng cha Rabatà thú nhận riêng với bà và chồng bà rằng ngài không biết tên kẻ tấn công.

Những lời đồn thời ấy quy trách nhiệm cho một người tên Giovanni Antonio Cataluchi, anh em của một thành viên trong cộng đoàn Cát Minh của Chân phước Luigi. Người này được cho là can thiệp để bênh vực em mình — kẻ mà các nhân chứng mô tả là “một tu huynh vô cùng đồi bại và xấu xa.” Trước đó, người em này từng bị cha Rabatà quở trách nặng nề.

Dù mang vết thương ở đầu, các nhân chứng cho biết cha Rabatà vẫn tiếp tục ăn chay và giữ lối sống khổ hạnh như trước. Tuy nhiên, vết thương nhanh chóng khiến ngài phải nằm liệt giường. Chân phước Luigi đã tiên báo cái chết của mình vào ngày trước khi qua đời. Ngài bảo những phụ nữ đến thăm đừng mang thức ăn nữa nhưng hãy chuẩn bị cho cái chết của ngài. Có lẽ ngài cũng nói chính xác giờ mình sẽ qua đời, vì một nhân chứng kể rằng hôm sau các phụ nữ đến gặp ngài “đúng vào giờ ngài đã nói,” và lúc ấy ngài thực sự qua đời.

Năm 1756, Tổng hội của Dòng quyết định xin chuẩn nhận việc tôn kính ngài “ab immemorabili” (từ thời xa xưa không ai còn nhớ được). Điều này đã được Đức Giáo hoàng Grêgôriô XVI chấp thuận vào ngày 10 tháng 12 năm 1841.